Europese hoornaar
Vespa crabro
Wat is de Europese hoornaar?
De Europese hoornaar is de grootste wespensoort van Europa. Ze komt al eeuwenlang voor in Nederland en is een inheemse soort. Ondanks haar imposante uiterlijk is ze minder agressief dan de gewone wesp en steekt alleen als ze zich direct bedreigd voelt. De Europese hoornaar is een nuttig roofdier dat vliegen, muggen en andere insecten vangt.
Herkenning op foto
Kenmerken
Grootte
Koningin: 25–35 mm. Werkster: 18–25 mm. Duidelijk groter dan een gewone wesp (15 mm).
Kleuren
Kop geel met roodbruin bovenop. Borststuk donkerbruin/roodbruin. Achterlijf geel met bruine banden — veel bruin/rood, in tegenstelling tot de geel-zwarte gewone wesp.
Poten
Bruin/roodachtig. Dit verschilt van de Aziatische hoornaar die opvallend gele pootpunten heeft.
Snel onderscheiden van de Aziatische hoornaar:
| Kenmerk | Europese | Aziatische |
|---|---|---|
| Buik | Geel met bruin | Donker met oranje band |
| Poten | Bruin | Gele uiteinden |
| Kop | Geel, van voren | Oranje, van voren |
| Borststuk | Roodbruin | Zwart |
Leefwijze
Nest: Europese hoornaars bouwen hun nest meestal in holle bomen, op zolders, in schuren of vogelnestkastjes. Het nest is van papierachtig materiaal (houtpulp) en heeft een opening aan de onderzijde. Een volgroeid nest kan 20–40 cm doorsnede hebben en bevat 400–700 werksters.
Seizoen: De koningin ontwaakt in het voorjaar (april–mei) en begint alleen een nieuw nest. Werksters verschijnen vanaf juni. De kolonie bereikt haar piek in augustus–september. In de herfst sterft de kolonie; alleen bevruchte koninginnen overwinteren.
Voeding: Jaagt op vliegen, muggen, libellen, rupsen en andere insecten. Ze bezoekt ook rijp fruit en boomsap. Europese hoornaars jagen soms op honingbijen, maar richten bij gezonde bijenvolken zelden grote schade aan.
Actief: Zowel overdag als 's nachts. Ze worden aangetrokken door licht, wat ze regelmatig naar verlichte ramen brengt.
Is de Europese hoornaar gevaarlijk?
Over het algemeen ongevaarlijk
- De steek is pijnlijk (vergelijkbaar met een wespensteek) maar niet gevaarlijker dan die van een gewone wesp.
- Europese hoornaars zijn minder agressief dan gewone wespen en steken alleen bij directe bedreiging van het nest of als ze bekneld raken.
- Bij een allergie voor wespengif kan een steek wel een ernstige reactie veroorzaken — zoek in dat geval direct medische hulp.
- Houd minimaal 3–5 meter afstand van het nest.
Bescherming
De Europese hoornaar is een inheemse en nuttige soort. In Duitsland is ze wettelijk beschermd. In Nederland geldt geen specifieke beschermde status, maar onnodig doden wordt afgeraden. Laat een nest bij voorkeur met rust, tenzij het directe overlast veroorzaakt op een onveilige plek. Schakel in dat geval een professioneel verwijderbedrijf in.
Veelgestelde vragen
Is de Europese hoornaar gevaarlijk? +
Nee, de Europese hoornaar is ondanks haar imposante uiterlijk minder agressief dan een gewone wesp. Ze steekt alleen als ze zich direct bedreigd voelt of als het nest wordt verstoord. De steek is pijnlijk maar voor de meeste mensen niet gevaarlijker dan die van een wesp of bij.
Mag ik een nest van de Europese hoornaar laten verwijderen? +
De Europese hoornaar is een beschermde inheemse soort. Nesten mogen in principe blijven zitten; verwijdering is alleen toegestaan als het nest een direct risico vormt voor mensen. Neem bij twijfel contact op met een deskundige of je gemeente. Buiten het voortplantingsseizoen sterft de kolonie vanzelf en wordt het nest niet meer gebruikt.
Hoe herken ik een Europese hoornaar? +
De Europese hoornaar is de grootste wespensoort van Europa (werksters 18–25 mm, koninginnen tot 35 mm). Ze heeft een roodbruin borststuk, een geel achterlijf met zwarte tekening en bruine poten. Dit onderscheidt haar van de kleinere, overwegend zwarte Aziatische hoornaar met haar gele pootpunten.
Is de Europese hoornaar nuttig? +
Ja. De Europese hoornaar is een roofdier dat vliegen, muggen, rupsen en andere insecten vangt om haar larven te voeden. Ze helpt insectenpopulaties reguleren en speelt een rol in het ecosysteem. Ze valt honingbijen nauwelijks aan, in tegenstelling tot haar Aziatische neef.
Waar bouwt de Europese hoornaar haar nest? +
Europese hoornaars kiezen donkere, beschutte plekken: holle bomen, schuren, zolders, schoorstenen of nestkasten. De nesten zijn onregelmatig van vorm en meestal kleiner dan die van de Aziatische hoornaar — doorgaans 200 tot 700 werksters per kolonie.