Aziatische hoornaar
Vespa velutina nigrithorax
🌿 Genuanceerd perspectief Lees waarom uitroeien niet werkt →
Volledige uitroeiing is niet meer haalbaar. Bovendien doen veel goedbedoelde DIY-acties (vallen, koninginnen vangen) meer kwaad dan goed. Lees het evenwichtige perspectief van wespendeskundigen.
Invasieve exoot — meld waarnemingen
De Aziatische hoornaar is een invasieve uitheemse soort die een bedreiging vormt voor honingbijen en in beperkte mate voor de biodiversiteit. Meldingen helpen deskundigen om de verspreiding in kaart te brengen.
De Aziatische hoornaar komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Azie en is rond 2004 per ongeluk in Frankrijk terecht gekomen. Sinds 2017 wordt de soort ook in Nederland waargenomen, met stijgende aantallen nesten per jaar. De Aziatische hoornaar is in 2016 opgenomen op de Europese Unielijst van invasieve uitheemse soorten.
Herkenning op foto
Kenmerken
Grootte
Koningin: 25–30 mm. Werkster: 17–25 mm. Iets kleiner dan de Europese hoornaar, maar duidelijk groter dan een gewone wesp.
Kleuren — het belangrijkste kenmerk
Overwegend donker/zwart. Achterlijf donkerbruin tot zwart met een opvallende brede oranje band op het 4e segment. Kop zwart met oranje gezicht. Borststuk volledig zwart (fluwelig).
Poten — het makkelijkste herkenningspunt
De poten zijn donker met opvallend gele uiteinden (alsof ze gele sokjes draagt). Dit is het meest betrouwbare veldkenmerk.
Niet verwarren met:
Europese hoornaar (Vespa crabro)
Veel meer bruin/roodbruin, gele buik, bruine poten. Meer info →
Hoornaarbijvlieg (Volucella zonaria)
Zweefvlieg die op een hoornaar lijkt maar twee vleugels heeft (hoornaars hebben er vier) en niet kan steken.
Middelste wesp (Dolichovespula media)
Kleiner, geel-zwart gestreept zonder oranje band of gele pootpunten.
Leefwijze
Nesten: De Aziatische hoornaar bouwt twee typen nesten. In het voorjaar maakt de koningin een klein primair nest (grootte van een tennisbal) op een beschutte plek — onder een afdak, in een schuur, onder een brug. Rond juni verhuist de kolonie vaak naar een secundair nest hoog in een boom (vaak 10–20 meter). Dit nest kan enorm worden: tot 80 cm doorsnede met 6.000–13.000 werksters.
Seizoen: Koninginnen worden actief in maart–april. Primaire nesten verschijnen in mei. Secundaire nesten groeien van juni tot oktober. In november–december sterft de kolonie; nieuwe koninginnen overwinteren verborgen in de grond, onder boomschors of in stapels hout.
Voeding: Jaagt op allerlei insecten, maar heeft een sterke voorkeur voor honingbijen. Aziatische hoornaars posten zich voor de kast en vangen terugkerende bijen in de vlucht. Een klein aantal hoornaars kan een bijenvolk ernstig verzwakken.
Actief: Overdag, van zonsopgang tot zonsondergang. Niet actief 's nachts en wordt niet aangetrokken door licht.
Waarom is de Aziatische hoornaar een probleem?
🐝 Bijensterfte
Jacht op honingbijen verzwakt bijenvolken en verstoort de bestuiving. Imkers in getroffen gebieden rapporteren tot 30% extra verlies.
🦋 Biodiversiteit
Naast bijen vangt de Aziatische hoornaar zweefvliegen, vlinders en andere bestuivers. Dit verstoort lokale ecosystemen.
📈 Snelle verspreiding
Zonder bestrijding koloniseert de soort snel nieuwe gebieden. In Frankrijk zijn inmiddels alle departementen bezet.
Is de Aziatische hoornaar gevaarlijk voor mensen?
Beperkt gevaar, maar respecteer afstand
- De steek is vergelijkbaar met die van een gewone wesp — pijnlijk maar voor de meeste mensen niet gevaarlijk.
- De soort is niet agressiever richting mensen dan andere wespen, tenzij het nest wordt verstoord.
- Bij een allergie voor wespengif kan een steek een anafylactische reactie veroorzaken. Zoek direct medische hulp.
- Houd minimaal 5 meter afstand van een nest. Verstoor het nest niet.
- Probeer nesten nooit zelf te verwijderen. Schakel altijd een professioneel bedrijf in.
Wat kun je doen?
Meld de waarneming — gebruik onze meldfunctie of meld via waarneming.nl. Maak een foto als dat veilig kan.
Houd afstand — benader het nest niet en probeer het niet zelf te verwijderen.
Schakel een specialist in — bekijk ons overzicht van verwijderbedrijven.
Koninginnenvallen — in het vroege voorjaar (maart–april) kunnen vallen helpen om koninginnen te vangen voordat ze een nest stichten. Let op: vallen vangen ook nuttige insecten, gebruik ze daarom alleen gericht.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik een Aziatische hoornaar? +
De Aziatische hoornaar is overwegend donker tot zwart, met een brede oranje band op het vierde achterlijfsegment en duidelijk gele pootpunten. Het borststuk is volledig zwart (fluwelig) en de kop is zwart met een oranje gezicht. Werksters meten 17–25 mm, koninginnen 25–30 mm. De gele pootpunten zijn het meest betrouwbare veldkenmerk.
Is de Aziatische hoornaar gevaarlijk voor mensen? +
De steek is vergelijkbaar met die van een gewone wesp — pijnlijk maar voor de meeste mensen niet gevaarlijk. De soort is niet agressiever dan andere wespen, tenzij het nest wordt verstoord. Houd minimaal 5 meter afstand en probeer nesten nooit zelf te verwijderen. Mensen met een wespengifallergie moeten bij een steek direct medische hulp zoeken.
Wat moet ik doen als ik een nest zie? +
Meld de waarneming via hoornaars.com of waarneming.nl, maak zo mogelijk een veilige foto, houd afstand en probeer het nest nooit zelf te verwijderen. Schakel voor verwijdering altijd een professioneel bedrijf in.
Waar bouwen Aziatische hoornaars hun nesten? +
Aziatische hoornaars bouwen twee typen nesten. In het voorjaar maakt de koningin een klein primair nest (grootte van een tennisbal) op een beschutte plek, bijvoorbeeld onder een afdak of in een schuur. Rond juni verhuist de kolonie vaak naar een secundair nest hoog in een boom — vaak op 10 tot 20 meter hoogte. Dit secundaire nest kan tot 80 cm doorsnede groeien.
Wanneer zijn Aziatische hoornaars actief? +
Koninginnen worden actief in maart en april. Primaire nesten verschijnen in mei, secundaire nesten groeien van juni tot oktober. In november en december sterft de kolonie. Nieuwe koninginnen overwinteren verborgen in de grond, onder boomschors of in houtstapels. De soort is overdag actief en wordt niet aangetrokken door licht.
Hoe onderscheid ik de Aziatische van de Europese hoornaar? +
De Europese hoornaar is groter, roodbruin met geel achterlijf en heeft bruine poten. De Aziatische hoornaar is kleiner, donker tot zwart met één oranje band en opvallend gele pootpunten. De Europese soort is inheems en beschermd, de Aziatische is invasief.